Động Tam Thanh - Chùa Tam Thanh

Động Tam Thanh - Chùa Tam Thanh nằm trong quần thể Khu di tích danh thắng Nhị - Tam Thanh, Núi Tô Thị - Thành Nhà Mạc.

Đây là một di tích lịch sử, văn hóa và danh thắng nổi tiếng của Xứ Lạng. Trong động có chùa Tam Thanh (hay còn gọi là chùa Thanh Thiền). Chùa Tam Thanh xưa kia là nơi thờ tự của Đạo giáo, thờ Tam Thanh (Ngọc Thanh, Thượng Thanh, Thái Thanh) nên có tên gọi là chùa Tam Thanh.

Hiện nay trong chùa còn lưu giữ hệ thống văn bia khá phong phú, có giá trị về mặt sử liệu và văn học nghệ thuật do các văn nhân, thi sĩ qua các thời kỳ lịch sử. Tấm bia có niên đại cổ nhất ở Chùa hiện nay là bia “Trùng tu Thanh Thiền Động”, được chế tác vào năm Vĩnh Trị thứ 2 (1677) do Binh sứ Bắc quân đô phủ, Đô đốc Thiêm sự, Vũ quận công Vi Đức Thắng tạo dựng. Đặc biệt, tại đây còn lưu giữ tấm bia bằng chữ Nôm duy nhất trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn do Tuần phủ Thái Bình là Đào Trọng Vận viết năm 1924. Hệ thống tượng phật và các ban thờ được bài trí phong phú đa dạng. Đi sâu vào trong Động có Hồ cảnh (hồ Âm Ty) nước trong mát không bao giờ vơi cạn, trên các trần hang có nhiều nhũ đá thiên tạo từ ngàn xưa với những hình thù sinh động kỳ bí.

Vách động còn khắc bài thơ của Ngô Thì Sĩ ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ nơi đây.

Theo thời gian, chùa vẫn giữ được vẻ đẹp tự nhiên vốn có hấp dẫn du khách bốn phương.